Pembuatan dan Pemanfaatan Biopestisida Daun Sirih dan Kulit Bawang Putih di Dusun Topo Indah

Authors

  • Aura Cantika Apsarini Universitas Mulawarman, Samarinda
  • Rahmahtriananda Faradilla Universitas Mulawarman, Samarinda
  • Ingge Adelyne Universitas Mulawarman, Samarinda
  • Muhammad Guntur Adyatma Universitas Mulawarman, Samarinda
  • Nurmesti Purba Universitas Mulawarman, Samarinda
  • Vandy Rizky Septiawan Universitas Mulawarman, Samarinda
  • Irene Sanova Silaban Universitas Mulawarman, Samarinda
  • Indah Dwi Suciati Universitas Mulawarman, Samarinda
  • Ifnu Umar Universitas Mulawarman, Samarinda

Keywords:

Biopestisida, Daun Sirih, Kulit Bawang Putih, Sosialisasi, Pertanian berkelanjutan

Abstract

Penggunaan pestisida kimia secara berlebihan dapat menimbulkan dampak negatif terhadap kesehatan manusia, dan lingkungan. Salah satu alternatif yang lebih ramah lingkungan adalah pemanfaatan biopestisida berbahan alami, seperti daun sirih dan kulit bawang putih, yang memiliki kandungan senyawa aktif sebagai pengendali hama tanaman. Kegiatan pengabdian kepada masyarakat ini bertujuan untuk meningkatkan pengetahuan dan keterampilan masyarakat Dusun Topo Indah, Kecamatan Sangatta Selatan, Kabupaten Kutai Timur dalam pembuatan dan pemanfaatan biopestisida berbahan dasar daun sirih dan kulit bawang putih. Sosialisasi dengan sasaran warga dan kelompok tani melalui metode penyuluhan, demonstrasi, dan pelatihan pembuatan biopestisida. Proses pembuatan dilakukan menggunakan daun sirih, kulit bawang putih, dan air, yang kemudian didiamkan selama 48 jam sebelum diencerkan sesuai kebutuhan aplikasi. Hasil kegiatan menunjukkan bahwa masyarakat memperoleh pemahaman mengenai dampak penggunaan pestisida kimia, manfaat biopestisida, serta teknik pembuatan dan pengaplikasiannya pada tanaman. Antusiasme peserta selama kegiatan juga menunjukkan tingginya minat masyarakat terhadap pemanfaatan bahan-bahan alami yang mudah diperoleh di lingkungan sekitar. Kegiatan ini memberikan alternatif pengendalian hama yang lebih aman, ekonomis, dan ramah lingkungan serta mendorong pemanfaatan sumber daya lokal dalam mendukung pertanian berkelanjutan.

Author Biographies

Aura Cantika Apsarini, Universitas Mulawarman, Samarinda

 

star_light_effect_35_9d5053a89d.png star_light_effect_35_9d5053a89d.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png pink_star_effect_8c7af42e20.png star_light_effect_35_9d5053a89d.png star_light_effect_35_9d5053a89d.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png pink_star_effect_8c7af42e20.png pink_star_effect_8c7af42e20.png pink_star_effect_8c7af42e20.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png star_light_effect_35_9d5053a89d.png pink_star_effect_8c7af42e20.png pink_star_effect_8c7af42e20.png pink_star_effect_8c7af42e20.png star_light_effect_35_9d5053a89d.png star_light_effect_35_9d5053a89d.png star_light_effect_35_9d5053a89d.png star_light_effect_35_9d5053a89d.png pink_star_effect_8c7af42e20.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png star_light_effect_35_9d5053a89d.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png pink_star_effect_8c7af42e20.png pink_star_effect_8c7af42e20.png star_light_effect_35_9d5053a89d.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png pink_star_effect_8c7af42e20.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png star_light_effect_35_9d5053a89d.png star_light_effect_35_9d5053a89d.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png pink_star_effect_8c7af42e20.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png pink_star_effect_8c7af42e20.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png pink_star_effect_8c7af42e20.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png pink_star_effect_8c7af42e20.png star_light_effect_35_9d5053a89d.png pink_star_effect_8c7af42e20.png star_light_effect_35_9d5053a89d.png star_light_effect_35_9d5053a89d.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png

Rahmahtriananda Faradilla, Universitas Mulawarman, Samarinda

 

star_light_effect_15_319cdf8acc.png star_light_effect_35_9d5053a89d.png star_light_effect_35_9d5053a89d.png star_light_effect_35_9d5053a89d.png pink_star_effect_8c7af42e20.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png pink_star_effect_8c7af42e20.png pink_star_effect_8c7af42e20.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png pink_star_effect_8c7af42e20.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png pink_star_effect_8c7af42e20.png star_light_effect_35_9d5053a89d.png pink_star_effect_8c7af42e20.png star_light_effect_35_9d5053a89d.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png star_light_effect_35_9d5053a89d.png star_light_effect_35_9d5053a89d.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png star_light_effect_35_9d5053a89d.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png star_light_effect_35_9d5053a89d.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png star_light_effect_35_9d5053a89d.png star_light_effect_35_9d5053a89d.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png pink_star_effect_8c7af42e20.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png pink_star_effect_8c7af42e20.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png star_light_effect_35_9d5053a89d.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png pink_star_effect_8c7af42e20.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png star_light_effect_35_9d5053a89d.png star_light_effect_35_9d5053a89d.png pink_star_effect_8c7af42e20.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png star_light_effect_35_9d5053a89d.png star_light_effect_35_9d5053a89d.png star_light_effect_35_9d5053a89d.png pink_star_effect_8c7af42e20.png pink_star_effect_8c7af42e20.png

Ingge Adelyne, Universitas Mulawarman, Samarinda

 

pink_star_effect_8c7af42e20.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png pink_star_effect_8c7af42e20.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png star_light_effect_35_9d5053a89d.png star_light_effect_35_9d5053a89d.png pink_star_effect_8c7af42e20.png star_light_effect_35_9d5053a89d.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png star_light_effect_35_9d5053a89d.png pink_star_effect_8c7af42e20.png pink_star_effect_8c7af42e20.png pink_star_effect_8c7af42e20.png pink_star_effect_8c7af42e20.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png star_light_effect_35_9d5053a89d.png star_light_effect_35_9d5053a89d.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png pink_star_effect_8c7af42e20.png star_light_effect_35_9d5053a89d.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png star_light_effect_35_9d5053a89d.png star_light_effect_35_9d5053a89d.png pink_star_effect_8c7af42e20.png pink_star_effect_8c7af42e20.png pink_star_effect_8c7af42e20.png star_light_effect_35_9d5053a89d.png pink_star_effect_8c7af42e20.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png star_light_effect_35_9d5053a89d.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png pink_star_effect_8c7af42e20.png pink_star_effect_8c7af42e20.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png star_light_effect_35_9d5053a89d.png star_light_effect_35_9d5053a89d.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png pink_star_effect_8c7af42e20.png star_light_effect_35_9d5053a89d.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png pink_star_effect_8c7af42e20.png star_light_effect_35_9d5053a89d.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png pink_star_effect_8c7af42e20.png

Muhammad Guntur Adyatma, Universitas Mulawarman, Samarinda

 

star_light_effect_35_9d5053a89d.png star_light_effect_35_9d5053a89d.png pink_star_effect_8c7af42e20.png star_light_effect_35_9d5053a89d.png star_light_effect_35_9d5053a89d.png star_light_effect_35_9d5053a89d.png star_light_effect_35_9d5053a89d.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png pink_star_effect_8c7af42e20.png star_light_effect_35_9d5053a89d.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png star_light_effect_35_9d5053a89d.png pink_star_effect_8c7af42e20.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png pink_star_effect_8c7af42e20.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png star_light_effect_35_9d5053a89d.png pink_star_effect_8c7af42e20.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png pink_star_effect_8c7af42e20.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png star_light_effect_35_9d5053a89d.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png pink_star_effect_8c7af42e20.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png pink_star_effect_8c7af42e20.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png pink_star_effect_8c7af42e20.png star_light_effect_35_9d5053a89d.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png pink_star_effect_8c7af42e20.png pink_star_effect_8c7af42e20.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png pink_star_effect_8c7af42e20.png pink_star_effect_8c7af42e20.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png pink_star_effect_8c7af42e20.png star_light_effect_35_9d5053a89d.png pink_star_effect_8c7af42e20.png pink_star_effect_8c7af42e20.png pink_star_effect_8c7af42e20.png

Nurmesti Purba, Universitas Mulawarman, Samarinda

 

star_light_effect_35_9d5053a89d.png pink_star_effect_8c7af42e20.png pink_star_effect_8c7af42e20.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png star_light_effect_35_9d5053a89d.png pink_star_effect_8c7af42e20.png pink_star_effect_8c7af42e20.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png pink_star_effect_8c7af42e20.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png star_light_effect_35_9d5053a89d.png star_light_effect_35_9d5053a89d.png star_light_effect_35_9d5053a89d.png pink_star_effect_8c7af42e20.png pink_star_effect_8c7af42e20.png pink_star_effect_8c7af42e20.png pink_star_effect_8c7af42e20.png pink_star_effect_8c7af42e20.png pink_star_effect_8c7af42e20.png pink_star_effect_8c7af42e20.png pink_star_effect_8c7af42e20.png pink_star_effect_8c7af42e20.png star_light_effect_35_9d5053a89d.png pink_star_effect_8c7af42e20.png pink_star_effect_8c7af42e20.png pink_star_effect_8c7af42e20.png pink_star_effect_8c7af42e20.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png star_light_effect_35_9d5053a89d.png star_light_effect_35_9d5053a89d.png star_light_effect_35_9d5053a89d.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png star_light_effect_35_9d5053a89d.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png pink_star_effect_8c7af42e20.png star_light_effect_35_9d5053a89d.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png pink_star_effect_8c7af42e20.png star_light_effect_35_9d5053a89d.png pink_star_effect_8c7af42e20.png pink_star_effect_8c7af42e20.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png

Vandy Rizky Septiawan, Universitas Mulawarman, Samarinda

 

star_light_effect_15_319cdf8acc.png star_light_effect_35_9d5053a89d.png star_light_effect_35_9d5053a89d.png star_light_effect_35_9d5053a89d.png pink_star_effect_8c7af42e20.png pink_star_effect_8c7af42e20.png star_light_effect_35_9d5053a89d.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png pink_star_effect_8c7af42e20.png star_light_effect_35_9d5053a89d.png star_light_effect_35_9d5053a89d.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png star_light_effect_35_9d5053a89d.png pink_star_effect_8c7af42e20.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png star_light_effect_35_9d5053a89d.png star_light_effect_35_9d5053a89d.png star_light_effect_35_9d5053a89d.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png star_light_effect_35_9d5053a89d.png pink_star_effect_8c7af42e20.png pink_star_effect_8c7af42e20.png star_light_effect_35_9d5053a89d.png star_light_effect_35_9d5053a89d.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png pink_star_effect_8c7af42e20.png star_light_effect_35_9d5053a89d.png star_light_effect_35_9d5053a89d.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png star_light_effect_35_9d5053a89d.png star_light_effect_35_9d5053a89d.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png pink_star_effect_8c7af42e20.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png pink_star_effect_8c7af42e20.png star_light_effect_35_9d5053a89d.png star_light_effect_35_9d5053a89d.png pink_star_effect_8c7af42e20.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png pink_star_effect_8c7af42e20.png star_light_effect_35_9d5053a89d.png star_light_effect_35_9d5053a89d.png pink_star_effect_8c7af42e20.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png pink_star_effect_8c7af42e20.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png pink_star_effect_8c7af42e20.png star_light_effect_35_9d5053a89d.png pink_star_effect_8c7af42e20.png

Irene Sanova Silaban, Universitas Mulawarman, Samarinda

 

pink_star_effect_8c7af42e20.png star_light_effect_35_9d5053a89d.png star_light_effect_35_9d5053a89d.png pink_star_effect_8c7af42e20.png star_light_effect_35_9d5053a89d.png star_light_effect_35_9d5053a89d.png pink_star_effect_8c7af42e20.png star_light_effect_35_9d5053a89d.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png star_light_effect_35_9d5053a89d.png pink_star_effect_8c7af42e20.png pink_star_effect_8c7af42e20.png star_light_effect_35_9d5053a89d.png pink_star_effect_8c7af42e20.png star_light_effect_35_9d5053a89d.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png star_light_effect_35_9d5053a89d.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png star_light_effect_35_9d5053a89d.png pink_star_effect_8c7af42e20.png star_light_effect_35_9d5053a89d.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png star_light_effect_35_9d5053a89d.png pink_star_effect_8c7af42e20.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png star_light_effect_35_9d5053a89d.png star_light_effect_35_9d5053a89d.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png star_light_effect_35_9d5053a89d.png pink_star_effect_8c7af42e20.png star_light_effect_35_9d5053a89d.png pink_star_effect_8c7af42e20.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png star_light_effect_35_9d5053a89d.png star_light_effect_35_9d5053a89d.png star_light_effect_35_9d5053a89d.png pink_star_effect_8c7af42e20.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png pink_star_effect_8c7af42e20.png star_light_effect_35_9d5053a89d.png pink_star_effect_8c7af42e20.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png

Indah Dwi Suciati, Universitas Mulawarman, Samarinda

 

star_light_effect_15_319cdf8acc.png star_light_effect_35_9d5053a89d.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png star_light_effect_35_9d5053a89d.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png star_light_effect_35_9d5053a89d.png star_light_effect_35_9d5053a89d.png pink_star_effect_8c7af42e20.png star_light_effect_35_9d5053a89d.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png star_light_effect_35_9d5053a89d.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png pink_star_effect_8c7af42e20.png pink_star_effect_8c7af42e20.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png pink_star_effect_8c7af42e20.png pink_star_effect_8c7af42e20.png pink_star_effect_8c7af42e20.png pink_star_effect_8c7af42e20.png star_light_effect_35_9d5053a89d.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png star_light_effect_35_9d5053a89d.png pink_star_effect_8c7af42e20.png star_light_effect_35_9d5053a89d.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png pink_star_effect_8c7af42e20.png pink_star_effect_8c7af42e20.png star_light_effect_35_9d5053a89d.png star_light_effect_35_9d5053a89d.png pink_star_effect_8c7af42e20.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png pink_star_effect_8c7af42e20.png pink_star_effect_8c7af42e20.png star_light_effect_35_9d5053a89d.png pink_star_effect_8c7af42e20.png pink_star_effect_8c7af42e20.png pink_star_effect_8c7af42e20.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png star_light_effect_35_9d5053a89d.png pink_star_effect_8c7af42e20.png star_light_effect_35_9d5053a89d.png pink_star_effect_8c7af42e20.png

Ifnu Umar, Universitas Mulawarman, Samarinda

 

star_light_effect_35_9d5053a89d.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png pink_star_effect_8c7af42e20.png pink_star_effect_8c7af42e20.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png star_light_effect_35_9d5053a89d.png star_light_effect_35_9d5053a89d.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png pink_star_effect_8c7af42e20.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png star_light_effect_35_9d5053a89d.png pink_star_effect_8c7af42e20.png star_light_effect_35_9d5053a89d.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png pink_star_effect_8c7af42e20.png pink_star_effect_8c7af42e20.png pink_star_effect_8c7af42e20.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png star_light_effect_35_9d5053a89d.png pink_star_effect_8c7af42e20.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png star_light_effect_35_9d5053a89d.png star_light_effect_35_9d5053a89d.png pink_star_effect_8c7af42e20.png star_light_effect_35_9d5053a89d.png star_light_effect_35_9d5053a89d.png pink_star_effect_8c7af42e20.png pink_star_effect_8c7af42e20.png star_light_effect_35_9d5053a89d.png pink_star_effect_8c7af42e20.png star_light_effect_35_9d5053a89d.png pink_star_effect_8c7af42e20.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png star_light_effect_35_9d5053a89d.png pink_star_effect_8c7af42e20.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png pink_star_effect_8c7af42e20.png star_light_effect_35_9d5053a89d.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png pink_star_effect_8c7af42e20.png star_light_effect_15_319cdf8acc.png

Downloads

Published

2026-09-25

How to Cite

Apsarini, A. C., Faradilla, R., Adelyne, I., Adyatma, M. G., Purba, N., Septiawan, V. R. ., Silaban, I. S. ., Suciati, I. D. ., & Umar, I. (2026). Pembuatan dan Pemanfaatan Biopestisida Daun Sirih dan Kulit Bawang Putih di Dusun Topo Indah. JANNAH: Jurnal Pengabdian Kepada Masyarakat, 2(03), 415–420. Retrieved from https://jurnal.mifandimandiri.com/index.php/jannah/article/view/1486